Ανακαλύπτουμε και γνωρίζουμε νέους προορισμούς στην Ελλάδα.

Παραλίες, πόλεις, χωριά, νησιά…

Κρυμμένοι θησαυροί που περιμένουν να τους γνωρίσουμε!!!

Εξερευνώντας…

2810 253861
Ηράκλειο, Κρήτη
info@greecedestination.gr
Μονή Αστερίου Υμηττός

Μονή Αστερίου στον Υμηττό Αττικής

Με πανοραμική θέα το λεκανοπέδιο της Αθήνας

Η Ιερά Μονή Αστερίου βρίσκεται στη δυτική πλαγιά του Υμηττού, σε ύψος 545 μέτρα από τη επιφάνεια της θάλασσας και απέχει 3,5 χλμ. οδικώς από την Ιερά Μονή Καισαριανής. Η γύρω περιοχή έχει ανακηρυχθεί σε προστατευόμενο οικολογικό πάρκο για την ιδιαίτερη φυσική ομορφιά της, από όπου ο επισκέπτης μπορεί  να απολαύσει μια εκπληκτική θέα της Αθήνας και κατηφορίζοντας να συναντήσει το ερειπωμένο μεταβυζαντινό κόσμημα του Πύργου της Ανθούσας.

Ονομασία

Σύμφωνα με αρχαία παράδοση, κτήτορας του μοναστηριού υπήρξε ένας μητροπολίτης Αθηνών του 5-6ου αιώνος μ.Χ., επ’ ονόματι Αστέριος. Η απουσία όμως τέτοιου ονόματος από τους επισκοπικούς καταλόγους της πόλεως των Αθηνών ανατρέπει τη θεωρία αυτή, ενώ ταυτόχρονα η λαϊκή παράδοση ότι η ονομασία του Μοναστηριού οφείλεται στο αστέρι της αυγής  Αυγερινό, δεν είναι ικανοποιητική.

Η ονοματοδοσία της Ιεράς Μονής σύμφωνα με την επικρατούσα θεωρία, σχετίζεται με τον Όσιο Λουκά τον «εκ Στειρίου» και ιδρυτή της Ι. Μονής Οσ. Λουκά Λεβαδείας. Ο όσιος, καταγόμενος από την Αίγινα, ήρθε στην Αθήνα το 920 μ.Χ. περίπου, και αφού έλαβε το μοναχικό σχήμα ξεκίνησε τη ασκητική του πορεία στην πλαγιά του Υμηττού, ακριβώς εκεί που στη συνέχεια ανήγειρε την εν λόγω Ιερά Μονή. Έκτοτε οι Αθηναίοι συνήθιζαν να την καλούν ως «Μονή του εκ Στειρίου», που με τον καιρό παραφράστηκε σε Μονή του Αστερίου.

Ιστορικά στοιχεία

Η ανυπαρξία σχετικών γραπτών πηγών και επιγραφών, αφήνει άγνωστη την ιστορία του Μοναστηριού. Αρχιτεκτονικά, η χρονολογία ανεγέρσεως της Μονής υπολογίζεται κατά το 10ο αιώνα μ.Χ. Θεμελιώθηκε πάνω σε αρχαίο κτίσμα, που εικάζεται ότι ήταν το λεγόμενο διδασκαλείο του φιλοσόφου Διοδώρου. Ωστόσο, μια σχετικά πρόσφατη αν και αμφισβητούμενη αναχρονολόγηση του καθηγητού Χ. Μπούρα, τοποθετεί την ανέγερση του μνημείου στην πρώτη μεταβυζαντινή περίοδο (1453-1700 μ.Χ.) αποδίδοντας τα μεσοβυζαντινά χαρακτηριστικά του Καθολικού, ως προς τον αρχιτεκτονικό τύπο, τον αθηναϊκό τρούλο, τοιχογραφίες κ.λπ., στην θέληση των κτητόρων να αντιγράψουν τους μεσοβυζαντινούς ναούς της Αττικής.

Μία επίσης μη εξακριβωμένη πληροφορία, θέλει την ύπαρξη και λειτουργία διδασκαλείου εντός της Μονής, κατά το πρότυπο της κοντινής Μονής Καισαριανής, στα μεσοβυζαντινά έτη. Πάντως, σε οποιαδήποτε περίπτωση, το Μοναστήρι φέρεται να υπήρξε πατριαρχικό σταυροπήγιο, ενώ αργότερα υπήχθη στην δικαιοδοσία του μητροπολίτη Αθηνών, μαζί με τις υπόλοιπες Ιερές Μονές του Υμηττού.

Κατά την Τουρκοκρατία η Μονή Αστερίου, διέθετε πλούσια βιβλιοθήκη, η οποία  μεταφέρθηκε το 1687 μ.Χ. στην Σαλαμίνα, από το φόβο των επιθέσεων των Βενετών του Μοροζίνη. Εν συνεχεία (περί τον 18ο αιώνα μ.Χ.) κρίθηκε πιο ασφαλής η προφύλαξη του βιβλιογραφικού αυτού πλούτου εντός των τειχών της Ακροπόλεως, όπου δυστυχώς κάηκε ολοσχερώς κατά τον αγώνα παλιγγενεσίας των Ελλήνων του 1821 μ.Χ.

Το Καθολικό της Μονής φέρεται να αγιογραφήθηκε ή και πιθανώς να επαναγιογραφήθηκε μόλις το 16ο αιώνα μ.Χ., σύμφωνα με τις έως τη  σήμερον σωζόμενες διάσπαρτες τοιχογραφίες του. Δυστυχώς, το υπόλοιπο και μεγαλύτερο μέρος του αγιογραφικού διακόσμου του ναού, καταστράφηκε από τη μεγάλη πυρκαγιά που εκδηλώθηκε το 1.898 μ.Χ.

Αρχιτεκτονική

Το οικοδομικό συγκρότημα της μονής διατηρείται σχεδόν ακέραιο έως και σήμερα, περιλαμβάνοντας τον τετράπλευρο φρουριακής μορφής περίβολο, δύο πτέρυγες κτιρίων και το Καθολικό στη μέση της αυλής. Πρόκειται για έναν τετρακιόνιο σταυροειδή εγγεγραμμένο με τρούλλο ναό, με προσκολλημένο στη δυτική πλευρά έναν ευρύχωρο νάρθηκα.

Ο οκτάπλευρος ψηλός τρούλλος του Καθολικού, ακολουθεί το Αθηναϊκό πρότυπο με στενά μονόλοβα παράθυρα τοξωτών απολήξεων και λεπτούς λίθινους κιονίσκους εντοιχισμένους στις ακμές των πλευρών του. Η δόμηση του τρούλλου ακολουθεί το ισόδομο σύστημα τοιχοποιίας με παρεμβολή σειρών πλινθών ανάμεσα στους τετραγωνισμένους λίθους, ενώ οι τοξωτές απολήξεις διακοσμούνται με οδοντωτές ταινίες και ζώνες πλίνθων αρμονικά τοποθετημένες.

Η υπόλοιπη τοιχοδομία του ναού είναι ιδιαίτερα απλή  και ιδιαίτερα οικονομική στην κατασκευή της, καλούμενη ως αργολιθοδομή.

Στην ανατολική πλευρά δεσπόζει η κεντρική τρίπλευρη κόγχη του Ιερού, που πλαισιώνεται δεξιά και αριστερά αντίστοιχα από τις μικρότερες κόγχες του Διακονικού και της Αγίας Προθέσεως.

Στη δυτική πλευρά του ναού, την προσοχή του επισκέπτη αποσπούν οι  ευρισκόμενες άνωθεν της κυρίας εισόδου, μαρμάρινες παραστάδες μετά υπερθύρου. Οι βυζαντινοί τεχνίτες φρόντισαν για τον στολισμό του υπερθύρου αυτού με την τοποθέτηση γλυπτών κυκλικών ροδάκων με σταυρούς.  Λίγο πιο ψηλά διακρίνεται μια μικρή αψιδωτή κόγχη με γείσο, όπου αχνοφαίνονται μετά δυσκολίες ακόμα και σήμερα σπαράγματα της τοιχογραφίας των Ταξιαρχών Γαβριήλ και Μιχαήλ.

Από τον υπόλοιπο γλυπτικό διάκοσμο άξια αναφοράς είναι οι κίονες εσωτερικώς του ναού, φέροντες ιωνικά κιονόκρανα με επιθήματα, καθώς και τα εξωτερικά λίθινα με κοίλα κύματα τόξα των παραθύρων.

Ο μικρός περίβολος της Μονής κοσμείται από το προσκολλημένο στο βόρειο τοίχου του Καθολικού, επίπεδο κωδωνοστάσιο, και από τους χρόνους της τουρκοκρατίας κρήνη, πλησίον της εισόδου του μοναστηριού.

Πηγή άρθρου & photo: Byzantine Athens

You don't have permission to register